Na tle rozstania się rodziców dziecka często pojawia się konieczność rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej, gdy żyją w rozłączeniu. Sąd ogranicza władzę rodzicielską rodzica, który na co dzień na stałe nie mieszka z dzieckiem. W celu pozostawienia pełni władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom konieczne jest przedstawieni zgodnego porozumienia rodzicielskiego, co zazwyczaj nie ma miejsca, gdyż rodzice na tle konfliktu związanego z rozstaniem również nie potrafią się porozumieć w kwestii dziecka.

Co prawda ustawodawca wskazuje, że ograniczenie władzy rodzicielskiej następuje z uwagi na dobro dziecka, co sprowadza się do braku konfliktów w bieżących sprawach, tzw. „zwykłych”. Współpracować rodzice muszą w sprawach najważniejszych dotyczących dziecka, takich jak leczenie specjalistyczne, wybór szkoły ponadpodstawowej, wyjazdy na stałe za granicę czy wyrobienie paszportu bądź dowodu osobistego dla małoletniego dziecka.

Rodzic, któremu ograniczana jest władza rodzicielska w wyniku mieszkania rodziców w rozłączeniu często odbiera powyższe jako zarzut wobec siebie, że źle wykonuje władzę rodzicielską, a to po prostu naturalna konsekwencja rozstania i braku podpisania porozumienia w zakresie sprawowania władzy rodzicielskiej.

Zdarza się również, że władza rodzicielska jest ograniczona z uwagi na inne powody, kiedy rodzice żyją razem. Musimy pamiętać, że każda ingerencja w naszą władzę rodzicielską jest formą ograniczenia. Może to być nadzór kuratora czy też obowiązek podwyższenia kompetencji wychowawczych poprzez udział w warsztatach dla rodziców.

Do rozstrzygnięcia w kwestii władzy rodzicielskiej najczęściej dochodzi na tle spraw rozwodowych, ale może być również przedmiotem odrębnej sprawy przed Sądem Rejonowym. Postępowanie toczy się w trybie nieprocesowym i objęte jest opłatą stałą w wysokości 100zł.

W sytuacji gdy zachodzi konflikt, którego z rodziców uznać za rodzica pierwszoplanowego, z którym dziecko powinno przebywać na stałe, często konieczne jest sięgnięcie po opinię Opiniodawczego Zespołu Specjalistów Sądowych składającego się z psychologów i pedagogów, którzy oceniają kompetencje wychowawcze każdego z rodziców oraz ich relacje z dzieckiem, w szczególności z którym z rodziców dziecko jest bardziej związane i kogo dziecko postrzega jako rodzica pierwszoplanowego. Sąd może również wziąć pod uwagę rozsądne życzenia w tym zakresie dziecka, o ile jego wola usprawiedliwiona jest stopniem rozwoju dziecka. Zazwyczaj życzenia w tym zakresie brane są pod uwagę przez Sąd w przypadku dzieci, które skończyły 13 rok życia.

Naczelną zasadą jest dobro dziecka, które rozumiane jest jako zapewnienie optymalnych warunków życiowych gwarantujących mu odpowiedni rozwój fizyczny i duchowy oraz należyte przygotowanie do pracy stosownie do jego uzdolnień.