Osoby pokrzywdzone przestępstwem często nie mają możliwości uzyskania naprawienia wyrządzonej im szkody od sprawcy przestępstwa. Wiązać się to może ze śmiercią sprawcy, jego długoletnim pozbawieniem wolności czy też najzwyczajniej uchylaniem się od naprawienia szkody poprzez choćby wyjazd za granicę, kiedy ciężko ustalić gdzie sprawca przebywa.

Z powyższych powodów warto nie zwlekać z występowaniem do komornika z wnioskiem egzekucyjnym. Powinniśmy złożyć go niezwłocznie po uprawomocnieniu orzeczenia.

Niestety ustawodawca rekompensuje wyłącznie szkody na osobie w postaci śmierci, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu bądź uszczerbku na zdrowiu powyżej dni siedmiu.  Kompensata nie dotyczy szkód na mieniu.

Możemy starać się o wypłatę kompensaty od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego właściwego miejscowo dla miejsca zamieszkania pokrzywdzonego tylko na określone w ustawie o państwowej kompensacie przysługującej sprawcom niektórych czynów zabronionych kategorie wydatków tj. pokrycie:

• utraconego zarobku lub innego środka utrzymania,
• kosztów związanych z leczeniem i rehabilitacją,
• kosztów pogrzebu,

będących skutkiem czynu zabronionego.

Prawo do kompensaty ograniczone jest również terytorialnie do czynów zabronionych popełnionych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na szkodę osoby mającej miejsce stałego pobytu na tym terytorium lub na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Wartość kompensaty nie może przekroczyć 25.000zł, a w przypadku śmierci 60.000zł. Zasadniczo Skarb Państwa wypłaca kwoty, które poparte są konkretnymi rachunkami, choć ustawodawca przewiduje, że Sąd może jeśli ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, w ramach kwot podanych wyżej zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.

Ważny jest termin, w którym musimy złożyć wniosek, tj. 3 lata od dnia ujawnienia się skutków czynu zabronionego, nie później niż w terminie 5 lat od dnia jego popełnienia, po których to terminach uprawnienie do kompensaty wygasa.

Pamiętajmy że zasadą jest, że naprawienie szkody powinien wypłacić sprawca, a więc musimy wykazać, że nie możemy uzyskać stosownego świadczenia od osoby zobowiązanej bądź z tytułu stosownego ubezpieczenia lub środków pomocy społecznej, niezależnie od tego czy sprawca lub sprawcy czynu zabronionego zostali ustaleni.

W praktyce w przypadku ustalenia sprawcy konieczne jest wykazanie bezskuteczności egzekucji prowadzonej przez komornika.

Uczestnikami postępowania są wyłącznie osoba uprawniona i Prokurator.