W konsekwencji uchwalonej Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1158 z 20 czerwca 2019 r. w sprawie równowagi między życiem zawodowym, a prywatnym rodziców i opiekunów uchwalone zostały zmiany w kodeksie pracy, które zostały implementowane w ramach nowelizacji, która weszła w życie 26 kwietnia 2023r.
Mimo ponad dwóch lat obowiązywania nowych przepisów pracownicy nadal nie są świadomi swoich uprawnień, a także duża część pracodawców nie przestawiła myślenia na odmienną organizację czasu pracy, niż dotychczas.
Wprowadzone przepisy w założeniu mają doprowadzić do równowagi pomiędzy życiem prywatnym, a zawodowym, w tym poszanowania życia rodzinnego i zaaktywizowania w tym zakresie również mężczyzn, dla których przewidziano minimum 10 dni płatnego urlopu ojcowskiego po narodzinach dziecka oraz dodatkowe 9 tygodni urlopu, którego nie można przekazać drugiemu rodzicowi. Ponadto urlop rodzicielski został wydłużony z 32 tygodni do 41 tygodni, a w przypadku ciąży mnogiej do 43 tygodni. Rodzicom dzieci, które urodziły się z deficytami wymagającymi dłuższej opieki, przysługuje urlop rodzicielski 65 tygodni, a w przypadku ciężkiej nieuleczalnej choroby zagrażającej życiu 67 tygodni. Wskazany urlop można dodatkowo wydłużyć powracając do pracy w niepełnym wymiarze jej czasu, co przekłada się proporcjonalnie na wymiar przysługującego urlopu rodzicielskiego.
Ponadto pracownik, który pracuje co najmniej 6 miesięcy może wnioskować do pracodawcy w związku z obowiązkami rodzicielskimi o zmianę trybu pracy np. na pracę zdalną czy w systemie skróconego tygodnia pracy bądź przerywanego czasu pracy, weekendowego czasu pracy czy wręcz indywidualnie określanego czasu pracy. Wnioski o zmianę trybu pracy powinny być składane z 21 dniowym wyprzedzeniem przed planowaną zmianą, pracodawca zaś ma 7 dni na wyrażenie zgody bądź odmowę.
W sytuacjach nadzwyczajnych pracownik ma również prawo do bezpłatnych 5 dni urlopu rodzicielskiego nad chorym członkiem rodziny. Zwolnienie z powodu siły wyższej 2 dni w roku z zachowaniem połowy wynagrodzenia, które udzielane jest w związku z chorobą bądź wypadkiem.
Dla pracowników mających dzieci w wieku do 8 lat przewidziane zostało również ograniczenie w zakresie pracy nadliczbowej bądź pracy w godzinach nocnych, gdzie pracownik musi wyrazić zgodę na tego typu pracę, co jest podyktowane kwestią ochrony rodzicielstwa.